Có một thời kỳ, người người, nhà nhà lao vào kinh doanh BĐS với những khoản lợi nhuận khổng lồ. Khoản lợi nhuận đó đủ sức làm mờ mắt nhà đầu tư trước những cảnh báo của các chuyên gia về những rủi ro phía sau các bản hợp đồng kinh doanh BĐS. Câu hỏi lớn nhất đặt ra cho các nhà đầu tư lúc này là, thị trường BĐS năm 2012 sẽ đi về đâu?         

Nhìn lại thị trường bất động sản năm 2011

Báo cáo tình hình thị trường bất động sản năm 2011 của Bộ Xây dựng cho thấy, thị trường hai miền bắc - nam trải qua một năm đầy khó khăn, giá giảm mạnh, giao dịch thấp. Tại Hà Nội, trong năm qua, giá bất động sản đã giảm nhẹ khoảng 1% so năm 2010. Giá căn hộ chung cư khu vực quận Hà Ðông trung bình từ 20 đến 22 triệu đồng/m2, tại huyện Từ Liêm trung bình từ 30 đến 35 triệu đồng/m2. Một số dự án chung cư đưa ra nhiều khuyến mại như tặng quà, cho thêm mặt bằng thương mại để khuyến khích người mua nộp tiền. Một số dự án mới khởi công, được bán ra giá ban đầu thấp hơn 5 - 10% giá của chung cư cùng loại.

Với phân khúc đất nền cũng vậy. Sau thời kỳ tăng giá mạnh vào giai đoạn 2009 - 2010, thì đến tháng 10-2011, giá đất nền tại các dự án đều giảm từ 10 đến 20% so với tháng 12-2010. Tuy nhiên, nếu so sánh với mức giá được các nhà đầu tư chào bán tại thời điểm tháng 1-2010, thì vẫn chưa giảm. Giá đất nền khu vực huyện Gia Lâm trung bình khoảng 55 đến 65 triệu đồng/m2, tại khu vực quận Hà Ðông từ 45 đến 50 triệu đồng/m2, có dự án 90 đến 95 triệu đồng/m2, khu vực quận Cầu Giấy trung bình 70 đến 80 triệu đồng/m2.

Nhìn lại thị trường BĐS năm 2011, giới phân tích cho rằng, chưa bao giờ giao dịch BĐS nói chung lại ở mức thấp như vậy, đặc biệt là trong quý III/2011.

Cụ thể, theo phân tích của DTZ Việt Nam ngay quý 3/2011, hạng mục văn phòng cho thuê tiếp tục giảm đến cuối năm 2011 và đầu 2012.

Do có nhiều nguồn cung mới xuất hiện trên thị trường, dự kiến sẽ có hơn 1 triệu m2 diện tích văn phòng gia nhập vào thị trường từ năm 2012 trở đi. Trong khi đó, thị trường bán lẻ tại TP.HCM cũng đang chứng kiến sự suy giảm về giá thuê và công suất thuê.

Dù Ngân hàng Nhà nước đã nới lỏng tín dụng cho bốn nhóm bất động sản, song đến cuối năm vừa qua, thị trường vẫn chưa có "sức bật".

Kết quả là, nửa cuối năm 2011, thị trường chứng kiến đà giảm không phanh của bất động sản sau nhiều năm tăng giá. Kèm theo các thông báo giảm giá, doanh nghiệp cũng nêu rõ các khoản nợ ngân hàng đáo hạn, các khoản lỗ hàng chục tỷ đồng mà họ phải đối mặt và phải bán để “cắt lỗ”.

Có hai luồng ý kiến về nguyên nhân dẫn đến tình trạng bi đát của thị trường BĐS. Thứ nhất, đó là hệ quả của chính sách thắt chặt tín dụng, chống lạm phát của Chính phủ. Thứ hai, thị trường đến giai đoạn “sàng lọc”.

Lập luận thứ hai có vẻ có lý hơn, khi mà không lâu trước đó, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cả ngân hàng đã từng kiếm bộn tiền từ việc mua đi bán lại dự án BĐS. 

Dự đoán xu hướng thị trường bất động sản năm 2012

+ Hoạt động M&A, chuyển nhượng dự án diễn ra mạnh

Từ giữa năm 2011, nhiều thương vụ chuyển nhượng dự án đã gia tăng, đặc biệt tại Tp.HCM. Trong khoảng tháng 7/2011, tại Tp.HCM đã có 2 thương vụ chuyển nhượng dự án lớn tại khu dân cư Tân Tạo A và dự án Peninsula.

CTCP Đầu tư và địa ốc Khang An đã chuyển nhượng 80% tại khu dân cư Tân Tạo A cho Dacin Holdings của Singapore, và đã thanh lý hợp đồng hợp tác đầu tư với Vạn Phát Hưng 60% cổ phần trị giá 68 tỷ đồng và 14 tỷ đồng tiền phạt. Như vậy, dự án Tân Tạo A hiện có 3 đối tác Dacin 80%, Khang An 10%, và Phước Thành 10%.

Quỹ đầu tư JSM Indochina đã chuyển nhượng dự án Peninsula cho công ty Sao Sáng Saigon – công ty thành viên của ngân hàng Nam Á – với giá khoảng 228 tỷ đồng (11 triệu USD, lỗ 8 triệu USD so với giá quỹ này mua vào trước đó).

CapitaValue Homes Limited, một đơn vị trực thuộc Tập đoàn CapitaLand, đã thông qua công ty con là CVH Sparkle Pte. Ltd mua lại 65% cổ phần của Công ty TNHH Quốc Cường Sài Gòn. Trước đó, CapitaValue Homes Limited đã được thực hiện mua lại 70% cổ phần của một dự án chung cư tại phường Bình Trưng Đông, quận 2-TPHCM của Công ty Khang Điền Sài Gòn

Tập đoàn Hoa Sen (HSG) cũng đã thông qua chủ trương sẽ chuyển nhượng hàng loạt dự án như: Căn hộ Hoa Sen Phước Long B và Hoa Sen Riverside (quận 9 - TPHCM), chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại 123 Trần Não, phường Bình An, quận 2. Đồng thời chuyển nhượng 45% phần vốn góp tại dự án cảng quốc tế Hoa Sen -Gemadept...

Mới đây, Tama Global Investment Pte.Ltd.., đã mua lại 20% cổ phần của Công ty cổ phần Đầu tư và phát triển nhà đất Cotec (COTECLAND).

CTCP Xây dựng và Kinh doanh Địa ốc Hòa Bình cũng đã lên kế hoạch chuyển nhượng nhiều dự án như khu công nghiệp, khu nghỉ dưỡng, du lịch…

Ông Phan Xuân Cần- Chủ tịch Công ty BĐS SohoVietnam cho biết, nhiều dự án đang gặp rất nhiều khó khăn về vốn, để có thể phát triển tiếp dự án chủ đầu tư bắt buộc phải tìm kiếm đối tác, hoặc bán cả dự án cho đối tác khác. M&A trong lĩnh vực bất động sản đang “nóng” lên từng ngày, khi áp lực siết nợ của ngân hàng ngày càng tăng.

Các dự án chuyển nhượng chủ yếu tập trung tại Tp.HCM. Tại Hà Nội nhiều dự án cũng đã huy động được vốn trước từ khách hàng trước đây, cho nên khó khăn về vốn đối với các chủ đầu tư ở HN ít hơn.

Một số dự án đang xây dựng nhưng lại khó khăn về đầu ra như văn phòng, khách sạn, tổ hợp …đều có như cầu chuyển nhượng. Chẳng hạn như tòa nhà văn phòng ở quận 7 cao hơn 20 tầng đang có nhu cầu chuyển nhượng với tổng giá trị hơn 700 tỷ đồng.

Còn theo số liệu thống kê của Stoxplus, bất động sản là lĩnh vực đứng thứ 3 về hoạt động M&A sau lĩnh vực hàng tiêu dùng và tài chính. Tổng giá trị về M&A trong 9 tháng 2011 đạt khoảng 2,67 tỷ USD, trong đó lĩnh vực hàng tiêu dùng chiếm hơn 1 tỷ USD, tài chính 453 triệu USD và bất động sản 251 triệu USD.

Năm 2011 ghi nhận là một năm đầy khó khăn thách thức của thị trường bất động sản. Một loạt dự án bị khó khăn “kép”. Thứ nhất, là khó khăn tiếp cận nguồn vốn ngân hàng của các dự án, hàng loạt các dự án bị dừng giải ngân. Khó khăn của nhiều chủ dự án là không có tiền phát triển tiếp dự án, rất nhiều dự án xây dựng dở dang, trong khi tiền nợ các ngân hàng, nhà thầu ngày càng tăng lên.

Thứ hai, là khó khăn ở đầu ra, nhiều dự án đã xây dựng không bán được hàng. Thị trường hiện nay rất căng thẳng về thanh khoản.

Một số dự án cũng có cam kết tiến độ với khách hàng và họ cũng phải nỗ lực huy động vốn để thực hiện nhưng cũng rất khó khăn.

Trong bối cảnh như vậy, một số chủ đầu tư có nhu cầu chuyển nhượng dự án bất động sản. Có những dự án đã hoàn thành thủ tục pháp lý, làm xong hạ tầng nhưng thiếu tiền thì phải mời gọi đối tác hợp tác cùng chia sẻ lợi nhuận để phát triển dự án sau này, thông qua chuyển nhượng vốn cổ phần (M&A). Có những dự án phải chuyển nhượng toàn bộ dự án. Xu thế chuyển nhượng dự án bất động sản thể hiện qua các năm ngày càng tăng theo biểu đồ dưới đây :

+ Bất động sản nghỉ dưỡng sẽ được quan tâm

Đây là ý kiến của công Nguyễn Thành Trung, Giám đốc CTCP Archi Land. Theo ông, năm 2012 sẽ là năm hiện thực hóa những điều chỉnh của thị trường. Đây cũng là thời điểm niềm tin của nhà đầu tư dần được khôi phục khi nhìn ra những điều chỉnh hợp lý. 

Phân khúc nghỉ dưỡng vẫn là kênh đầu tư an toàn và có giá trị sử dụng tốt, nên sẽ nhận được sự quan tâm và có giao dịch ổn định.

Xuất phát từ nhận định trên, năm 2012, Archi trọng tâm phát triển vào mảng bất động sản nghỉ dưỡng tại ngoại ô Hà Nội, với khoảng cách 30 - 60 phút xe chạy. Đây là mảng thị trường vừa có sự gia tăng về hạ tầng tốt tạo nên tiềm năng tăng trưởng ổn định, vừa có khả năng vận hành sử dụng, cho thuê. Archi cũng sẽ hoàn tất để đưa vào vận hành thêm một khu nghỉ để phục vụ nhu cầu nghỉ dưỡng ngày càng gia tăng như hiện nay.

+ Phân khúc trung cấp sẽ được ưa chuộng

Theo ông Phạm Ngọc Tùng, Trưởng phòng Kinh doanh Dự án Daewoo-Cleve : Chính sách thắt chặt tiền tệ, giảm chi tiêu công làm cho thị trường BĐS gặp nhiều khó khăn. Nguy cơ phải tái cơ cấu và sáp nhập của các ngân hàng thương mại ám chỉ sẽ không có dòng tiền nào lớn cho thị trường BĐS từ phía ngân hàng, ngoại trừ một chương trình kích cầu ở quy mô nhỏ có thể được Chính phủ cân nhắc.  

Tất cả những điều trên là cú “knock out” cho những chủ đầu tư và nhà đầu cơ yếu về tài chính, đầu tư dàn trải và sử dụng không hợp lý dòng vốn. Tuy vậy, nó cũng là cuộc tuyển chọn khắt khe cho thị trường, chỉ còn lại những dự án đủ tầm, đủ lực và nhận được sự ủng hộ của khách hàng.

Như vậy đối tượng tham gia thị trường 2012 chắc chắn chỉ có người mua nhà để ở, cho thuê hoặc cất giữ tài sản. Đi cùng với nó là những dự án có quy mô, tiện lợi, chất lượng. Các điều kiện giá cả, thanh toán hợp lý trên cơ sở so sánh với lãi suất ngân hàng sẽ được ưu tiên hàng đầu. Thêm nữa, các dự án đem lại sự đồng bộ trong cơ sở hạ tầng, tiện ích và các dịch vụ quản lý tòa nhà tối ưu sẽ được ưu tiên lựa chọn. Vì vậy, phân khúc trung cấp sẽ được ưa chuộng.

+ Chung cư chỉ thu được lợi nhuận dè dặt từ những người có nhu cầu thực

Giám đốc bộ phận nghiên cứu thị trường bất động sản Công ty GIBC, Huỳnh Phước Nghĩa dự báo: "Thị trường căn hộ chung cư năm 2012 chỉ có thể lượm tiền lẻ. Kinh tế khó khăn, thu nhập của người dân sụt giảm, tiền sẽ được dùng vào các nhu cầu thiết yếu trong ngắn hạn hoặc kênh đầu tư có tính thanh khoản cao, rất khó chảy vào phân khúc căn hộ đang chịu áp lực giảm giá".

Theo ông Nghĩa, thị trường căn hộ năm 2012 có dấu hiệu rơi vào viễn cảnh đào thải mạnh mẽ hơn 2011 vì những doanh nghiệp yếu, thấm đòn thắt chặt tín dụng sẽ phải rời cuộc chơi. Ông nhận xét, hiện doanh nghiệp địa ốc bị nợ chồng nợ, nếu không nợ ngân hàng thì cũng nợ lẫn nhau. Chủ đầu tư nợ nhà thầu, nhà đầu tư thứ cấp nợ ngược lại chủ đầu tư, và doanh nghiệp nào cũng có khoản nợ bị nhà băng xét vào diện xấu.

"Những cuộc mua bán căn hộ rẻ dưới giá thành vẫn âm thầm diễn ra là cơ sở cho những dự báo xấu về năm 2012", ông Nghĩa phân tích.

Tổng giám đốc Công ty phát triển nhà Thủ Đức (Thuduchouse) Lê Chí Hiếu nhận định: "Thị trường căn hộ đang chịu căn bệnh khủng hoảng thừa giả tạo. Mâu thuẫn là nguồn cung căn hộ đang thừa so với khả năng thanh toán của thị trường song nhu cầu về nhà ở vẫn lớn hơn nguồn hàng đang có". Theo lãnh đạo Thuduchouse, trong hai quý đầu năm 2012, bất động sản tiếp tục bước bào thời kỳ "ngột ngạt" với nhiều áp lực như: chịu tác động kép của suy thoái kinh tế quốc tế và trong nước, thắt chặt tín dụng, lãi suất còn cao, đưa lạm phát về dưới 10% là nhiệm vụ hết sức khó khăn.

Cùng chung quan điểm, ông Đặng Hùng Võ cho rằng: Năm 2012, phân khúc căn hộ sẽ không thể có giá trên trời như trước đây nữa. Đã qua rồi chuyện chủ đầu tư bán cả lố căn hộ và năm tới thị trường này chỉ thu được lợi nhuận dè dặt từ những người có nhu cầu thực.

Nhất trí với xu hướng này, giám đốc Công ty tư vấn Bất động sản Navigat, Đặng Văn Quang dự báo: “Thị trường chung cư sẽ phải cần biện pháp mạnh như thay đổi cơ cấu hàng hóa, hạ giá thì mới có thể bán được hàng”.

Dòng tiền đổ vào bất động sản 2012 theo xu hướng nào thì vẫn phải chờ đợi xem thị trường tiếp tục đóng băng hay khởi sắc. Nếu tín dụng tiếp tục bị siết chặt, lãi suất vẫn cao thì khả năng hàng loạt dự án đang xây dựng dở dang phải tiếp tục “trùm mền”, còn kế hoạch phát triển các dự án mới chắc chắn phải dừng lại, vì không ai dám đầu tư. Ngược lại, nếu năm 2012, mục tiêu kiềm chế lạm phát được thực hiện thành công, lãi suất cho vay giảm xuống thì thị trường sẽ sôi động trở lại, khi ấy dòng tiền mới đổ vào bất động sản theo các xu hướng dự đoán.

B.T

VASEP vừa có công văn gửi Bộ Tài chính đề nghị xếp nylon dùng để bao gói hàng thủy sản xuất khẩu vào đối tượng không chịu thuế bảo vệ môi trường.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), túi nylon (cả mua trong nước và nhập khẩu) phục vụ cho việc đóng gói hàng thủy sản thực tế được xuất ra nước ngoài, không tiêu thụ tại thị trường trong nước, không làm ảnh hưởng tới môi trường Việt Nam.

Vì vậy, có thể xem đây là hàng hóa xuất khẩu, thuộc đối tượng được miễn thuế bảo vệ môi trường.

Theo VASEP, hiện nay khoản chi phí mua túi nylon tương đương khoảng 0,1 USD/kg sản phẩm, chiếm tỉ trọng không nhỏ trong giá thành xuất khẩu. Luật Thuế bảo vệ môi trường có hiệu lực áp dụng từ 1/1/2012 sẽ làm chi phí này tăng gấp đôi, kết hợp cùng các chi phí khác sẽ làm tăng giá thành khiến sản phẩm thủy sản Việt Nam khó có lợi thế cạnh tranh về giá so với các nước.

Ngày 16/1/2012, Công ty Dược phẩm United International Pharma (UIP) đã khánh thành nhà máy dược phẩm hiện đại đạt tiêu chuẩn PICs-GMP đầu tiên tại ViệtNam.

Nhà máy có tổng vốn đầu tư 40 triệu USD xây dựng trên diện tích 3,5 ha tại Khu Công nghiệp Việt Nam-Singgapore 2, tỉnh Bình Dương. Với tiêu chuẩn PICs-GMPUnited International Pharma đã đầu tư dây chuyền hiện đại để sản xuất các dược phẩm thuốc dạng viên nén, viên bao phim, viên nang cứng, thuốc dạng bột nhằm cung cấp những sản phẩm dược phẩm nội địa Việt Nam đạt chuẩn quốc tế.

Theo kế hoạch của UIP, 80% sản phẩm sản xuất ra sẽ được phục vụ nhu cầu trong nước, 20% còn lại sẽ được dành để xuất khẩu.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vẫn giữ mức tổn thất điện năng năm 2012 là 9,5%, không giảm so với mức tổn thất năm 2011 (cũng là 9,5%), Bộ Công thương dẫn nguồn từ kế hoạch sản xuất, kinh doanh và đầu tư phát triển của EVN giai đoạn 2011 - 2015, cho biết.

Không chỉ vậy, năm 2013 tập đoàn này dự kiến mức tổn thất điện năng sẽ tăng lên trên 9,7%.

Theo một chuyên gia về năng lượng của Bộ Công thương, khi thẩm định kế hoạch trên, đơn vị thẩm định dự kiến sẽ yêu cầu EVN bổ sung phần phân tích nguyên nhân vì sao tập đoàn này vẫn không giảm được mức tổn thất điện năng, thậm chí còn dự kiến tăng thêm mức tổn thất vào năm 2013.

Trong đề án giảm tổn thất điện năng giai đoạn 2009 - 2012 do Bộ Công Thương phê duyệt, tổn thất điện năng năm 2011 là 9,5% và năm 2012 là 9,1%.

(SGTT)

Tổng lượng cà phê của Việt Nam bán từ đầu vụ tới tết sẽ nằm trong khoảng 414.750 tấn, chỉ bằng nửa năm ngoái.

Theo nguồn tin Bloomberg, người trồng cà phê ở Việt Nam, nước sản xuất cà phê robusta lớn nhất thế giới, có thể chỉ bán 33% tổng sản lượng của vụ 2011/12 trước Tết Nguyên đán, thay vì mức 50% như mọi năm.

Theo kết quả khảo sát của hãng tin này với các thương nhân, nhà xuất khẩu và quan chức ngành cà phê nước ta, tổng lượng cà phê của Việt Nam bán từ đầu vụ tới tết sẽ nằm trong khoảng 414.750 tấn, trong tổng 1,26 triệu tấn dự kiến của vụ này. Cho đến nay, bà con nông dân đã thu hoạch xong 90% vụ mùa.

Động thái giữ hàng lại của người trồng cà phê có thể đẩy giá lên cao, vốn đã mất 14% trong những tháng cuối năm ngoái vì đầu cơ rằng Việt Nam được mùa. Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ hồi tháng 12, sản lượng cà phê nước ta vụ này khoảng 20,6 triệu bao, cao hơn so với 18,75 triệu bao của vụ trước.

Bloomberg dẫn lời giám đốc của một công ty kinh doanh cà phê tại Đăk Lăk cho hay: “Nông dân giờ đây không còn bán hàng ồ ạt trước tết. Số hàng xuất ra thị trường năm nay chỉ bằng nửa so với năm ngoái”. Còn theo lời giám đốc của Công ty cà phê Thắng Lợi, ông Nguyễn Xuân Thái, thì nông dân găm hàng lại là muốn giá cao hơn.

Giá cà phê trên thị trường London giao tháng 3/2012 hiện ở 1.832 USD/tấn, trong khi cà phê nhân xô tại thị trường trong nước vào khoảng 37 triệu đồng/tấn, tức khoảng 1.750 USD/tấn.

(TTVN)

Với 2 mục tiêu quan trọng là kiềm chế lạm phát - ổn định kinh tế vĩ mô, nền kinh tế 2011 đã có những tương tác và “bật ra” những tín hiệu đáng mừng. Bên cạnh chỉ số CPI được kiềm chế là sự ổn định bước đầu của thị trường tiền tệ, vàng và tỉ giá.

Đặc biệt hơn, lãi suất đã giảm và còn kỳ vọng giảm nữa. Ngoài ra, nền sản xuất trong đó có XK đã tăng trưởng trở lại. Với bức tranh khá sáng sủa này, nền kinh tế 2012 đang được kỳ vọng sẽ có những bước tiến đáng kể để tiến tới thực hiện thành công 2 mục tiêu quan trọng trên.

Những khó khăn chuyển giao từ 2011

Ông Trương Đình Tuyển, chuyên gia tư vấn chính sách cho Chính phủ nhận xét, năm 2011, những khó khăn nền kinh tế Việt Nam phải đối mặt, đó là: lạm phát rất cao – đứng thứ 2 trên thế giới, đẩy lãi suất tín dụng tăng lên, làm tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp; số doanh nghiệp phải ngừng hoạt động tăng 21,8% so với năm 2010.

Hàng tồn kho tăng, sức mua giảm, doanh số bán lẻ và tiêu dùng dịch vụ chỉ tăng khoảng 4% (sau khi đã loại trừ yếu tố tăng giá) – mức tăng thấp nhất từ trước đến nay; chỉ số công nghiệp giảm dần từ cuối quý III; thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản trì trệ; sức ép giảm giá VND tăng mạnh vào cuối năm, nợ xấu trong hệ thống ngân hàng thương mại tăng cao...

Theo kết quả khảo sát ý kiến những người ra quyết định đầu tư đang hoạt động tại Việt Nam hoặc những nhà đầu tư có danh mục đầu tư tập trung vào Việt Nam - do Grant Thornton Việt Nam triển khai - cho thấy, lĩnh vực đầu tư tư nhân ở Việt Nam đang có chiều hướng tiêu cực hơn khi nhìn về triển vọng kinh tế đầu tư trong 12 tháng tới.

Kết quả khảo sát cho thấy, trong quý IV/2011, có một sự thay đổi đáng kể từ quan điểm tích cực sang quan điểm tiêu cực về triển vọng kinh tế Việt Nam trong năm tiếp theo. Tỷ lệ các quan điểm tiêu cực về tình hình kinh tế Việt Nam tăng đến 51%. Trong khi quan điểm tích cực giảm từ 53% trong quý II/2011 xuống còn 17%. Điều này phản ánh các vấn đề khó khăn của nền kinh kế vĩ mô vẫn đang tiếp diễn, đặc biệt là tỷ lệ lạm phát và lãi suất vẫn cao.

Theo các chuyên gia, bất ổn kinh tế toàn cầu, đặc biệt là ở khu vực châu Âu và sự suy giảm tăng trưởng kinh tế trong nước, tiếp tục gây tâm lý e dè cho các nhà đầu tư.

Thực tế tại Việt Nam đang chứng minh tình trạng kinh tế nói chung và doanh nghiệp nói riêng dễ bị và bị ảnh hưởng nhanh thế nào. Số liệu của Tổng cục Thuế công bố ngày 26/10 cho thấy, 9 tháng đầu năm 2011, trong số khoảng 57.000 doanh nghiệp đăng ký kinh doanh, có tới 47.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động.

Đặc biệt, tại hai đầu tàu kinh tế của cả nước là Hà Nội và TP.HCM, số lượng doanh nghiệp khai tử tăng lên nhanh chóng. Tại Hà Nội, khoảng 3.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trên tổng số khoảng 14.500 doanh nghiệp đăng ký mới trong 10 tháng năm 2011. Ở các năm trước, con số này chỉ vào khoảng 400-500. Tại TP.HCM, có 1.663 doanh nghiệp khai tử trong tổng số 20.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập.

Từ quan điểm tiêu cực và cái nhìn kém lạc quan với triển vọng nền kinh tế như vậy, mức độ hấp dẫn đầu tư vào Việt Nam đã sụt giảm đến con số thấp nhất so với 5 cuộc khảo sát trước đó. Tỷ lệ các đối tượng khảo sát có kế hoạch gia tăng đầu tư vào Việt Nam cũng giảm đáng kể, từ 53% trong cuộc khảo sát lần trước xuống còn 29% trong cuộc khảo sát lần này. Cũng có đến 41% ý kiến phản hồi cho rằng Việt Nam đã trở nên kém hấp dẫn hơn hoặc không hấp dẫn để đầu tư.

Khó tiếp cận vốn vay, trong khi đầu ra bị thu hẹp do khó khăn của kinh tế toàn cầu, biên độ lợi nhuận giảm sút nên thặng dư vốn dành cho đầu tư lại càng hạn chế. Những điều này đã quây doanh nghiệp trong vòng luẩn quẩn: khó khăn nhưng không thể đầu tư, nâng cấp, dẫn tới thị trường ngày càng bị thu hẹp và khó khăn lại ập tới thêm.

Các vấn đề và các hạn chế được nói tới ở đây bao gồm tham nhũng, quan liêu, cơ sở hạ tầng yếu kém và hệ thống luật pháp chưa đồng bộ. Đây được đánh giá là những trở ngại hàng đầu đối với các nhà đầu tư.

Những khuyến nghị trên cũng được cộng đồng doanh nghiệp chia sẻ. Nhiều chuyên gia kinh tế và giới doanh nghiệp cho rằng lúc này cần có những giải pháp cụ thể, kịp thời để tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Một trong những yếu tố được nhiều doanh nghiệp bày tỏ mong muốn hỗ trợ là giảm lãi suất xuống dưới 15%/năm và lạm phát xuống dưới 10%/năm.

Những yếu tố thuận lợi, tạo đà cho 2012

Điển hình là việc kiềm chế và kiểm soát nhập siêu đã giúp giảm quy mô tuyệt đối. Qua 11 tháng, VN nhập siêu 8,9 tỉ USD. Với tốc độ này, ước cả năm nhập siêu khoảng 10 tỉ USD - mức thấp nhất so với 4 năm trước đó (2007 là 14,2 tỉ USD, 2008 là 18 tỉ USD, 2009 là 12,9 tỉ USD, 2010 là 12,6 tỉ USD). Đặc biệt, XK của VN lại tăng trưởng mạnh. Tính chung 11 tháng XK đạt gần 87,2 tỉ USD, tăng 34,7% so với cùng kỳ. Ước cả năm có thể đạt 95 tỉ USD, tương ứng mức tăng 31,6% so với cùng kỳ. Nếu đạt con số này thì đây sẽ là mức kỷ lục từ trước tới nay và cũng là tốc độ tăng thuộc loại cao nhất trong nhiều năm qua. Lưu ý hơn là có tới 21 mặt hàng đạt từ 1 tỉ USD trở lên - tăng 3 mặt hàng; quy mô thị trường cũng mở rộng mà có tới 21 thị trường XK đạt từ 1 tỉ USD trở lên.

Cần phải kể tới việc vốn giải ngân FDI đạt 10,1 tỉ USD, tăng 1% so với cùng kỳ và khả năng cả năm sẽ vượt mức 11 tỉ USD của năm 2010. Đặc biệt cho dù số lượng DN phá sản cao, nhiều loại thuế được giảm hoặc dãn, nhưng thu ngân sách lại khả quan. Cụ thể tổng thu ngân sách tính đến 15.11 đạt 586,2 nghìn tỉ đồng, bằng 98,5% dự toán năm và có thể vượt trên 12% dự toán năm. Đây cũng là yếu tố để bội chi/GDP cả năm thấp hơn dự toán và thấp hơn năm trước. Với những tín hiệu ban đầu này, VN phấn đấu GDP năm 2011 sẽ tăng 6%. Nhưng quan trọng hơn đây sẽ là những tiền đề thuận lợi, tạo đà cho phát triển kinh tế giai đoạn tới.

Theo nhận định chung thì cho đến nay, khó khăn đối với nền kinh tế cũng như cộng đồng DN là vẫn còn, song CPI đã cơ bản được kiềm chế thành công, kinh tế vĩ mô đã phát đi những tín hiệu về sự ổn định. Nếu như CPI những tháng đầu năm tăng mạnh, có tháng tăng tới hơn 3% thì trong 3 tháng trở lại đây, CPI đã được kiềm chế và thực sự trong vòng kiểm soát. Trong đó đáng lưu ý là liên tiếp tháng 10 và tháng 11.2011 CPI được kiểm soát ở mức thấp lần lượt là 0,36% và 0,39%.

Bên cạnh đó, 3 yếu tố là lãi suất, tỉ giá và giá vàng cũng đã được kiểm soát và ổn định. Cụ thể là đến nay lãi suất đã giảm đáng kể xuống còn từ 17 - 19%, thậm chí ở nhiều khoản vay còn được ưu đãi thấp hơn nhiều. Bên cạnh đó tỉ giá cũng ổn định, thị trường chợ đen và tình trạng niêm yết hay mua bán bằng USD đã được kiểm soát chặt chẽ. Giá vàng cũng đã cơ bản tiệm cận với mức giá thế giới. Một lưu ý khác là việc kiểm soát các yếu tố có khả năng tác động đến chi phí đầu vào của sản xuất cũng đã được thực hiện quyết liệt và chặt chẽ. Tất cả những yếu tố này kích thích sự tăng trưởng trở lại của các ngành sản xuất.

Các giải pháp hành động

Theo các chuyên gia, Nghị quyết 11 với chính sách tiền tệ chặt chẽ, thận trọng; chính sách tài khóa thắt chặt tuy nhiên có thời điểm đã không theo đúng “bài." Do đó, chính sách tiền tệ sắp tới phải có sự điều chỉnh linh hoạt hơn. Những chính sách sắp tới của Nhà nước như hoa tiêu dẫn đường, giúp gỡ dần dần những “tảng băng” đang đóng, vì nếu gỡ nhiều dễ gây “ngập lụt.”

Nền kinh tế 2012 phải tạo bước ngoặt để xoay chuyển tình hình nhằm ổn định vững chắc, tránh không để lạm phát "khứ hồi". Điều này sẽ giúp khôi phục lòng tin, hạ thấp mức lạm phát đủ mức giúp các doanh nghiệp "trụ" vững.

Bên cạnh đó, năm 2012 cũng là năm thực sự tái cấu trúc nền kinh tế với các hành động chiến lược để thay đổi mô hình tăng trưởng. Thực tế, theo Nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại - Trương Đình Tuyển thì mô hình tăng trưởng dựa vào vốn, công nghệ thấp và tài nguyên như hiện nay rất khó đạt được mức 6% trong năm 2012, muốn vậy thì phải giảm bớt đầu tư từ khu vực ngân sách sang khu vực tư nhân.

Theo tiến sỹ Lê Xuân Nghĩa, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, ngành ngân hàng Việt Nam đang trong quá trình tái cấu trúc, đây là lĩnh vực tái cấu trúc mạnh nhất và bức xúc nhất mà các định chế tài chính trên thế giới quan tâm. Hy vọng chương trình này cũng sẽ được thực hiện khẩn trương, bài bản tại Việt Nam.

Chính sách phục hồi thị trường bất động sản và chứng khoán cũng đã có đề án tái cấu trúc và đẩy nhanh việc thực hiện khi Nhà nước đã nhận ra việc chính sách tiền tệ quá chặt từ 30% xuống 10%, điều này không chỉ siết đầu tư của doanh nghiệp mà còn siết luôn vốn huy động của họ, đẩy ngân hàng vào việc nợ xấu tăng cao.
Vì vậy, để tồn tại và khắc phục những thách thức đến từ môi trường vĩ mô, chắc chắn các doanh nghiệp cần có một lộ trình và giải pháp phù hợp nhằm phát triển bền vững như nâng cao hiệu quả đầu tư, chuyển dịch cơ cấu kinh doanh, phân khúc thị trường hoặc xây dựng những giải pháp thương hiệu phù hợp.

Theo đó, cần tra xét lại kế hoạch kinh doanh gắn với kế hoạch tài chính, tập trung vào những sản phẩm có khả năng tăng trưởng, tiêu thụ nhanh để thu hồi vốn sớm. Đồng thời, doanh nghiệp cần tập trung mở rộng thị trường nội địa, tìm mọi khả năng tăng xuất khẩu các mặt hàng có thể thay thế các nước trong khu vực, đặc biệt là tăng cường hơn nữa việc thâm nhập thị trường Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và các thị trường mới nổi như Châu Phi, Mỹ la tinh...

B.T